Zadar u drugom svetskom ratu

⚔️ 4. 5. 1942. Delovi italijanske divizije -Sasari- i trupe Zadra (oko dva puka sa ojačanjima i nešto četnika) prodrli iz Drvara i Ključa ka Bos. Petrovcu. Delovi 3. i 1. krajiškog NOP odreda naneli su im gubitke od nekoliko stotina izbačenih iz stroja ali su se italijanske jedinice sutradan probile i deblokirale okruženi Bos. Petrovac.

⚔️ 19. 9. 1942. U Zadru vođeni razgovori između italijanskog guvernera Dalmacije i izaslanika Draže Mihailovića, te je postignut nov sporazum o materijalnoj i finansijskoj pomoći četnicima od strane italijanskih vlasti. Guvernatorat Dalmacije, na osnovu tih razgovora, docnije je uručio komandantu Dinarske četničke divizije sumu od 4 miliona lira i 9 miliona jugoslovenskih dinara.

⚔️ 4. 9. 1943. U Zadru italijanski fašisti opljačkali Arhiv i Biblioteku, te odneli u Italiju 157 sanduka dragocenog arhivskog materijala iz Zadra, Šibenika, Trogira i Korčule.

⚔️ 10. 9. 1943. Snage nemačke 114. lovačke divizije iz Knina prodrle u Zadar, gde su razoružale glavninu italijanske divizije -Zara-.

⚔️ 20. 9. 1943. ZAVNOH doneo odluku o poništenju svih ugovora bivših velikosrpskih vlada i ustaške vlade Pavelića, kojima su pojedini krajevi naše zemlje predani tuđinima. Istovremeno je proglašeno priključenje Istre, Rijeke, Zadra i anektiranog dela Hrvatskog primorja, Gorskog kotara i Dalmacije sa ostrvima matici zemlji - Hrvatskoj, a preko nje demokratskoj Jugoslaviji.

⚔️ 4. 10. 1943. U blizini s. Mokrog Polja (na putu Gračac - s. Kistanje) jedinice Kninskog NOP odreda napale nemačku pratnju koja je iz Zadra za Bihać sprovodila zarobljene italijanske vojnike i oslobodile 75 zarobljenika.

⚔️ 22. 11. 1943. Iz Zadra delovi nemačke 114. lovačke i 264. pešadijske divizije otpočeli desant na severnodalmatinska ostrva. Posle dvodnevnih borbi Otočki NOP odred se povukao sa o. Ugljana i o. Pašmana na ostrva Dugi otok i Kornat. Do 25. novembra neprijatelj se iskrcao i na ostrva Rivanj, Sestrunj i Iž, a mornaričke jedinice 3. pomorsko-obalskog sektora Mornarice NOVJ se prebacile: na o. Vis.

⚔️ 28. 11. 1943. Saveznička avijacija bombardovala Zadar i Dubrovnik, kod Zadra potopila parobrod -Sebeniko- i 2 motorna čamca, a u Dubrovniku potopila 2 motorna jedrenjaka i oštetila parobrod -Cavtat-. Nemačke jedinice su imale 2 mrtva i 17 ranjenih, a građanstvo 15 mrtvih i 53 ranjena.

⚔️ 16. 12. 1943. Kod s. Sukošana mornaričke jedinice 3. pomorsko-obalskog sektora Mornarice NOVJ zarobile neprijateljski brod -Tomislav- koji je isplovio iz Zadra da bi izbegao bombardovanje savezničke avijacije.

⚔️ 16. 12. 1943. Zadar bombardovala saveznička avijacija i uništila lučka skladišta.

⚔️ 17. 12. 1943. Zadar bombardovala saveznička avijacija i u luci pogodila nemački brod -Marbjansko-, na koji je bilo ukrcano 208 tona raži.

⚔️ 20. 1. 1944. U s. Preku (na o. Ugljanu) jedan kombinovani odred (četa Severnodalmatinskog NOP odreda, desetina Dopunske čete 3. pomorsko-obalskog sektora Mornarice NOVJ i 50 članova SKOJ-a i terenskih radnika iz s. Preka) izvršio napad i razbio nemačku posadu jačine 120 vojnika iz 1. bataljona 891. puka nemačke 264. pešadijske divizije. Poginula 53, ranjena 34 i zarobljena 2 nemačka vojnika, dok se ostatak posade povukao u Zadar. Partizani su imali 3 mrtva i 10 ranjenih boraca.

⚔️ 0. 3. 1944. Grof Karlo Sforca razradio tezu o problemu Istre i Slovenačkog primorja: predlaže da se Zadar, o. Lastovo i ostala dalmatinska ostrva vrate Jugoslaviji, da se formira slobodna luka Rijeka pod starateljstvom i kontrolom Ujedinjenih nacija, da Istra i Slovenačko primorje i dalje ostanu pod vlašću Italije.

⚔️ 30. 5. 1944. Iz Zadra nemačke snage (2. bataljon 893. puka, 2. bataljon 891. puka 264. pešadijske divizije i 2. četa 771. pionirskog bataljona) izvršile desantni prepad (nazvan -Handstand-) na Dugi otok i o. Kornat.

⚔️ 24. 9. 1944. Otpočela I okružna konferencija USAOH-a za Zadar. Ona je trajala tri dana.

⚔️ 30. 10. 1944. Snage nemačke 264. pešadijske divizije napustile Zadar. Sutradan su u grad ušle jedinice Zadarskog NOP odreda.

⚔️ 16. 11. 1944. Štab Mornarice NOVJ uputio VŠ NOV i POJ izveštaj: komandant britanske krstarice -Delfi-, koja se još uvek nalazi u Splitu, traži da postavi signalnu stanicu i kancelariju na obali; u Zadar stiže britanska krstarica -Koloneo-; posade ovih britanskih brodova, koji dolaze bez odobrenja VŠ. stavljajući Štab Mornarice pred gotov čin, na vrlo uporan i drzak način traže pravo boravka i rada u našim lukama.

⚔️ 6. 1. 1945. Vrhovni komandant NOV i POJ maršal Jugoslavije Josip Broz Tito i šef britanske vojne misije general Ficroj Maklin sklopili ugovor o uspostavljanju vazduhoplovne baze u okolini Zadra za potrebe savezničkog vazduhoplovstva, a u cilju pomoći NOVJ u borbi protiv nemačkih snaga.

⚔️ 18. 1. 1945. Britanski torpedni i patrolni čamci ispred Zadra odbili napad dve nemačke torpiljarke, 4 torpedna i 2 eksplozivna čamca koji su pokušali da u luci potope britansku laku krstaricu -Kolombo-. Nemci su izgubili jedan torpedni čamac.